---
title: "2.6. Wat is een lijn?"
canonical: "https://wiki.groenkennisnet.nl/space/pf01/19300525/2.6.%20Wat%20is%20een%20lijn%3F"
format: markdown
---
Naast rassen bestaan er in de fokkerij ook nog **lijnen**. Een lijn heeft in de fokkerij meer dan één betekenis. Er zijn drie verschillende begrippen van lijnen. Zie de concepten over de selectielijn, de bloedlijn en de inteeltlijn.

### 1. Selectielijnen in de varkens- en pluimvee- industrie

Met name binnen de commerciële varkens- en kippenfokkerij spreek je vaak niet meer over rassen, maar over **selectielijnen** of kortweg lijnen. Dit zijn vaak dieren van een bepaald ras die een bepaalde kant op zijn gefokt: ze hebben een verschillend **fokdoel**. Maar soms zijn het ook kruisingen van rassen. Een lijn onderscheidt zich door een fokdoel, maar is niet gebonden aan een rasstandaard en de dieren worden niet ingeschreven bij een stamboek of rasvereniging. De commerciële fokkerijorganisaties zorgen zelf voor de registratie van de dieren. Het komt voor dat dezelfde fokkerijorganisatie meerdere lijnen heeft van hetzelfde ras.

#### **Bijvoorbeeld**

Bij de legkippen worden er maar twee rassen gebruikt: de ‘witte leghorn’ (witte kippen) en de ‘rhode island red’ (bruine kippen). Maar er bestaan heel veel lijnen, zowel binnen de witte als binnen de bruine kippen. Er zijn nog twee grote fokkerijorganisaties over in de wereld en die bedienen met z’n tweeën bijna de hele wereldmarkt. Zoals je in de figuur kunt zien, hebben de fokkerijorganisaties dan ook lijnen die geselecteerd zijn met nadruk op efficiënt voergebruik, goed functioneren onder hoge of juist lage temperaturen, maar ook op leggen van grote eieren of juist grote dooiers, het goed doen in legbatterijen of juist in scharrelsystemen, enzovoort. Binnen de witte leghorn of de rhode island red kun je dus verder specialiseren in de gewenste richting. Ook al zijn ze van hetzelfde ras, toch lijken ze niet meer op elkaar: het zijn verschillende lijnen.

![image](media://17759bdf-cfcd-4e86-9f7c-49e05cb73d5e)

### 2. De bloedlijn

Niet alleen in de commerciële varkens- en kippenfokkerij, maar ook bij de hobbyfokkerij komt het gebruik van lijnen voor. De term wordt dan gebruikt om aan te geven dat een dier van een bepaalde voorouder afstamt of van een bepaalde ‘moederlijn’ of ‘vaderlijn’ is. Een moederlijn is de familie aan moederskant, een vaderlijn de familie aan vaderskant. Ze zeggen bij mensen ook wel eens: “ hij komt uit een lange lijn van …” (vul maar een beroep of een eigenschap in). Met andere woorden: dat beroep of die eigenschap is al meerdere generaties achter elkaar in de familie aanwezig.

#### **Bijvoorbeeld**

in de paardenfokkerij, maar ook in de fokkerij van koeien, honden of schapen, wordt soms speciale waarde gehecht aan de moeder. Als haar moeder en moedersmoeder het allemaal heel goed deden (bijvoorbeeld bij de keuring) en hun nakomelingen heel goed waren, dan is dat een goede ‘merriestam’, een moederlijn dus. Het kan zijn dat de dieren genetisch gunstig in elkaar zaten en dat door konden geven aan hun nakomelingen, maar het kan ook zijn dat de eigenaar of de fokker dat graag wil geloven. Je hoort nooit over slechte moederlijnen, wat aangeeft dat fokken op basis van het feit dat een dier uit een goede moederlijn is geboren geen garantie is op succes.

![image](media://df70d433-d400-49b0-b508-4c0a6ac27682)

### 3. Lijnenteelt

Tot slot is er nog een fokkerijstrategie die lijnenteelt wordt genoemd. Dit lijkt een beetje op de bloedlijnen. Het gaat erom of een dier afstamt van een bepaalde populaire voorouder.

#### **Bijvoorbeeld**

je bedenkt nu dat de grootvader van je dier wel heel erg goed is. Die genen wil je behouden voor de toekomst en zelfs proberen ze weer ‘in hoge concentratie’ te krijgen. Dan kun je kruisen met een dier dat afstamt van dezelfde grootvader. De nakomelingen paar je ook weer met dieren die grootvader in hun stamboom hebben, enzovoort. Het doel is om de goede eigenschappen van grootvader te fixeren in de nakomelingen.

Wanneer de dieren met ‘gefixeerde genen’ in de fokkerij worden gebruikt, worden de goede genen altijd doorgeven aan hun nakomelingen. Dan heb je dus een garantie voor succes. Dit klinkt allemaal heel mooi, maar in de praktijk kleven er een aantal problemen aan. Het is namelijk zo dat een dier dat gefokt is volgens de principes van lijnenteelt in min of meerdere mate is ingeteeld. Een ingeteeld dier is een dier waarvan vader en moeder aan elkaar verwant zijn. Dit leidt vaak tot problemen op het gebied van gezondheid en voortplanting. Hoe nauwer verwant de ouders zijn (hoe meer voorouders ze gemeenschappelijk hebben), hoe groter de kans is op problemen.