# Paardenfokkerij

Canonical: https://wiki.groenkennisnet.nl/space/pf01/

# **Elektronisch leerboek Paardenfokkerij**

---

> Dynamic module: Page Tree (live content)

---

## Wat kun je hier vinden? 

Dit leerboek bevat uitgebreide informatie rond de fokkerij van paarden. In het eerste gedeelte, bestaande uit 7 hoofdstukken, is er aandacht voor de basis: wat is genetica en hoe zet je deze kennis in bij het maken van keuzes in de fokkerij. Het tweede gedeelte van de wiki bestaat uit de meest uiteenlopende vragen uit de dagelijkse praktijk. Bijvoorbeeld over de kleurvererving bij paarden of het maken van een hengstkeuze. Het derde gedeelte van de wiki gaat over genomica (ook wel genomics genoemd).

## Voor wie? 

De informatie is te gebruiken in het onderwijs (mbo of hbo) of door professionals die op zoek zijn naar theoretische informatie met een praktische insteek.

## Meer weten?

Wanneer je geïnteresseerd bent in dit onderwerp, zijn de volgende pagina’s van Groen Kennisnet mogelijk ook interessant:  

-   [Leerboek fokkerij en genetica](https://wiki.groenkennisnet.nl/space/LFH)  
    
-   [Paardentraining](https://groenkennisnet.nl/dossier/paardentraining-dossier)  
    

Voor technische vragen over deze wiki kunt u contact opnemen met de [Servicedesk van Groen Kennisnet](mailto:servicedesk@groenkennisnet.nl).

- [Leerboek Fokkerij](https://wiki.groenkennisnet.nl/space/pf01/19300355.md)
- [1.7. Genetische variatie](https://wiki.groenkennisnet.nl/space/pf01/19300357.md)
- [2.1. Keuzes maken](https://wiki.groenkennisnet.nl/space/pf01/19300362.md)
- [1.5. Familieverschillen](https://wiki.groenkennisnet.nl/space/pf01/19300367.md)
- [1.6. Heeft elk gen een andere functie?](https://wiki.groenkennisnet.nl/space/pf01/19300372.md)
- [1.3. Wat zijn chromosomen?](https://wiki.groenkennisnet.nl/space/pf01/19300377.md)
- [1.4. Wat zijn genen en alellen?](https://wiki.groenkennisnet.nl/space/pf01/19300382.md)
- [1.2. Wat is DNA?](https://wiki.groenkennisnet.nl/space/pf01/19300387.md)
- [Hoofdstuk 6: Hoe kan ik het selectieresultaat beïnvloeden?](https://wiki.groenkennisnet.nl/space/pf01/19300392.md)
- [Hoofdstuk 7: Hoe zorg ik dat een klein ras niet uitsterft?](https://wiki.groenkennisnet.nl/space/pf01/19300396.md)
- [1.1. Wat is genetica?](https://wiki.groenkennisnet.nl/space/pf01/19300400.md)
- [Hoofdstuk 2: Waar wil ik een dier voor gebruiken?](https://wiki.groenkennisnet.nl/space/pf01/19300405.md)
- [Hoofdstuk 3: Welke kenmerken wil en kan ik verbeteren?](https://wiki.groenkennisnet.nl/space/pf01/19300409.md)
- [Hoofdstuk 4: Hoe organiseer ik de fokkerij?](https://wiki.groenkennisnet.nl/space/pf01/19300413.md)
- [Hoofdstuk 5: Hoe selecteer ik ouderdieren?](https://wiki.groenkennisnet.nl/space/pf01/19300417.md)
- [Hoofdstuk 1: Wat is genetica en hoe erft iets over?](https://wiki.groenkennisnet.nl/space/pf01/19300421.md)
- [5.1. Waar wil ik op selecteren?](https://wiki.groenkennisnet.nl/space/pf01/19300425.md)
- [5.2. Wat voor informatie heb ik nodig?](https://wiki.groenkennisnet.nl/space/pf01/19300430.md)
- [5.3. Wat is een fokwaarde?](https://wiki.groenkennisnet.nl/space/pf01/19300435.md)
- [4.8. Stamboeken en rasverenigingen](https://wiki.groenkennisnet.nl/space/pf01/19300440.md)
- [4.9. De commerciële fokkerijorganisaties](https://wiki.groenkennisnet.nl/space/pf01/19300445.md)
- [4.4. Waarom is inteelttoename een probleem?](https://wiki.groenkennisnet.nl/space/pf01/19300450.md)
- [4.5. Hoe inteelttoename beperken?](https://wiki.groenkennisnet.nl/space/pf01/19300455.md)
- [4.6. Kruisen: waarom zou je dat doen?](https://wiki.groenkennisnet.nl/space/pf01/19300460.md)
- [4.7. De rol van kruisen in de fokkerij](https://wiki.groenkennisnet.nl/space/pf01/19300465.md)
- [4.1. Wat is een fokprogramma?](https://wiki.groenkennisnet.nl/space/pf01/19300470.md)
- [4.2. Wat zijn selectiepaden?](https://wiki.groenkennisnet.nl/space/pf01/19300475.md)
- [4.3. Wat is inteelt en wat voor invloed heeft het?](https://wiki.groenkennisnet.nl/space/pf01/19300480.md)
- [3.2. Hoe erfelijk zijn de kenmerken?](https://wiki.groenkennisnet.nl/space/pf01/19300485.md)
- [3.3. Wat moet je meten?](https://wiki.groenkennisnet.nl/space/pf01/19300490.md)
- [3.4. Meten = weten](https://wiki.groenkennisnet.nl/space/pf01/19300495.md)
- [2.7. Waarom een stamboom nodig?](https://wiki.groenkennisnet.nl/space/pf01/19300500.md)
- [3.1. Fokdoel: wat wil ik uiteindelijk bereiken?](https://wiki.groenkennisnet.nl/space/pf01/19300510.md)
- [2.4. Past elk dier in elke omgeving?](https://wiki.groenkennisnet.nl/space/pf01/19300515.md)
- [2.5. Wat is een ras?](https://wiki.groenkennisnet.nl/space/pf01/19300520.md)
- [2.6. Wat is een lijn?](https://wiki.groenkennisnet.nl/space/pf01/19300525.md)
- [2.2. Hoe zijn we dieren gaan gebruiken?](https://wiki.groenkennisnet.nl/space/pf01/19300530.md)
- [2.3. Wat is adaptatie?](https://wiki.groenkennisnet.nl/space/pf01/19300535.md)
- [7.6. Bewaren diversiteit](https://wiki.groenkennisnet.nl/space/pf01/19300540.md)
- [7.7. Genetische diversiteit bewaren](https://wiki.groenkennisnet.nl/space/pf01/19300545.md)
- [7.8. De genenbank](https://wiki.groenkennisnet.nl/space/pf01/19300550.md)
- [7.2. Hoe kun je biodiversiteit meten?](https://wiki.groenkennisnet.nl/space/pf01/19300555.md)
- [7.3. Invloeden genetische diversiteit](https://wiki.groenkennisnet.nl/space/pf01/19300560.md)
- [7.4. Genetische diversiteit rassen](https://wiki.groenkennisnet.nl/space/pf01/19300565.md)
- [7.5. Diversiteit binnen rassen](https://wiki.groenkennisnet.nl/space/pf01/19300570.md)
- [6.6. Selectie voor of tegen een kenmerk?](https://wiki.groenkennisnet.nl/space/pf01/19300575.md)
- [6.7. Effect van gerichte paring](https://wiki.groenkennisnet.nl/space/pf01/19300580.md)
- [7.1. Wat is biodiversiteit?](https://wiki.groenkennisnet.nl/space/pf01/19300585.md)
- [6.2. Nauwkeurigheid](https://wiki.groenkennisnet.nl/space/pf01/19300590.md)
- [6.3. Nauwkeurigheid en indirecte selectie](https://wiki.groenkennisnet.nl/space/pf01/19300595.md)
- [6.4. Invloed selectie-intensiteit](https://wiki.groenkennisnet.nl/space/pf01/19300600.md)
- [6.5. Invloed van het generatie interval](https://wiki.groenkennisnet.nl/space/pf01/19300605.md)
- [6.1. Hoe kan ik het selectieresultaat beïnvloeden?](https://wiki.groenkennisnet.nl/space/pf01/19300610.md)
- [5.4. Wat beïnvloedt fokwaardeschatting?](https://wiki.groenkennisnet.nl/space/pf01/19300615.md)
- [5.5. Selectie en DNA-informatie](https://wiki.groenkennisnet.nl/space/pf01/19300620.md)
- [Lesstof genomica](https://wiki.groenkennisnet.nl/space/pf01/20119554.md)
- [Polygeen](https://wiki.groenkennisnet.nl/space/pf01/20119556.md)
- [Genomic](https://wiki.groenkennisnet.nl/space/pf01/20119561.md)
- [Monogeen](https://wiki.groenkennisnet.nl/space/pf01/20119567.md)
- [Vererving](https://wiki.groenkennisnet.nl/space/pf01/20119582.md)
- [Vragenlijst](https://wiki.groenkennisnet.nl/space/pf01/21856258.md)
- [44. Wat is Genomic Selection?](https://wiki.groenkennisnet.nl/space/pf01/21856265.md)
- [47. Wat is klonen en hoe gaat dat in z'n werk?](https://wiki.groenkennisnet.nl/space/pf01/21856270.md)
- [48. Wat zijn de foktechnische voordelen van klonen?](https://wiki.groenkennisnet.nl/space/pf01/21856275.md)
- [45. Wat betekent Genomic Selection voor de fokkerij in de toekomst?](https://wiki.groenkennisnet.nl/space/pf01/21856280.md)
- [46. Zijn klonen in alles hetzelfde?](https://wiki.groenkennisnet.nl/space/pf01/21856285.md)
- [27. Wat zijn redenen om kruising toe te passen?](https://wiki.groenkennisnet.nl/space/pf01/21856290.md)
- [28. Een kruisingsproduct (F1) ‘strooit’ zegt men. Waar wordt dat door veroorzaakt?](https://wiki.groenkennisnet.nl/space/pf01/21856295.md)
- [29. Heterosis zorgt er voor dat kruisingsproducten beter en sterker zijn, klopt dat?](https://wiki.groenkennisnet.nl/space/pf01/21856300.md)
- [30. Wat is een merrielijn en welke betekenis kan ik daar aan geven?](https://wiki.groenkennisnet.nl/space/pf01/21856305.md)
- [24. Is er verschil tussen inteelt en lijnenteelt?](https://wiki.groenkennisnet.nl/space/pf01/21856310.md)
- [25. Wat zijn de risico’s van het toepassen van inteelt?](https://wiki.groenkennisnet.nl/space/pf01/21856315.md)
- [26. Welke redenen zijn er om bewust inteelt/lijnenteelt toe te passen?](https://wiki.groenkennisnet.nl/space/pf01/21856320.md)
- [23. Wanneer is een erfelijkheidsgraad hoog of laag en wat betekent dat dan?](https://wiki.groenkennisnet.nl/space/pf01/21856325.md)
- [20. Hoe hoog zijn de erfelijkheidsgraden van kenmerken zoals exterieur, beweging, prestaties in de sport enz.?](https://wiki.groenkennisnet.nl/space/pf01/21856330.md)
- [21. Hoe kan het dat erfelijkheidsgraden in de aanlegtesten zo hoog zijn terwijl die in de sport juist laag zijn?](https://wiki.groenkennisnet.nl/space/pf01/21856335.md)
- [22. Hoe hoog zijn de erfelijkheidsgraden van erfelijke gebreken of gezondheidskenmerken zoals osteochondrose, cornage of röntgenologische aandoeningen?](https://wiki.groenkennisnet.nl/space/pf01/21856340.md)
- [16. Wat is mitochondriaal DNA en wat is de betekenis ervan voor de fokkerij?](https://wiki.groenkennisnet.nl/space/pf01/21856345.md)
- [17. Kunnen eigenschappen ook daadwerkelijk ‘verankerd’ worden en hoe zou dat het beste kunnen?](https://wiki.groenkennisnet.nl/space/pf01/21856350.md)
- [18. Een springhengst op mijn dressuurmerrie, wat kan ik daar van verwachten?](https://wiki.groenkennisnet.nl/space/pf01/21856355.md)
- [19. Wat is een erfelijkheidsgraad?](https://wiki.groenkennisnet.nl/space/pf01/21856360.md)
- [14. Komt genetisch werkelijk 50% van vader en 50% van moeder?](https://wiki.groenkennisnet.nl/space/pf01/21856365.md)
- [15. Wat zijn maternale effecten?](https://wiki.groenkennisnet.nl/space/pf01/21856370.md)
- [10. Aftekeningen, hoe komen die tot stand en hoe vererven ze?](https://wiki.groenkennisnet.nl/space/pf01/21856375.md)
- [11. Hoe is de overerving van het geslacht bepaald?](https://wiki.groenkennisnet.nl/space/pf01/21856380.md)
- [12. Hoe kan het dat twee veulens van dezelfde merrie-hengst combinatie toch zo verschillend zijn?](https://wiki.groenkennisnet.nl/space/pf01/21856385.md)
- [13. Wat wordt bedoeld met genetische variatie en waarom is het belangrijk in de fokkerij?](https://wiki.groenkennisnet.nl/space/pf01/21856390.md)
- [43. Voor een goede hengstkeuze; hoe kan ik het beste de sterke en minder sterke punten van merrie en hengst combineren?](https://wiki.groenkennisnet.nl/space/pf01/21856395.md)
- [40. Wat is een verwachtingswaarde en wat kan ik ermee?](https://wiki.groenkennisnet.nl/space/pf01/21856400.md)
- [41. Voor een goede hengstkeuze; welke gegevens van mijn merrie heb ik dan nodig?](https://wiki.groenkennisnet.nl/space/pf01/21856405.md)
- [42. Voor een goede hengstkeuze; wat moet ik dan weten van het ideale sportpaard?](https://wiki.groenkennisnet.nl/space/pf01/21856410.md)
- [37. Wat zijn genetische correlaties en wat kunnen we er mee?](https://wiki.groenkennisnet.nl/space/pf01/21856415.md)
- [38. Fokken met een merrie zonder predicaten, heeft dat zin?](https://wiki.groenkennisnet.nl/space/pf01/21856420.md)
- [39. Wordt mijn veulen groot genoeg?](https://wiki.groenkennisnet.nl/space/pf01/21856425.md)
- [36. Wat kan ik als fokker met de gegevens van de stamboekkeuring of de cijfers van een aanlegtest?](https://wiki.groenkennisnet.nl/space/pf01/21856430.md)
- [34. Hoe moet ik de betrouwbaarheid van de fokwaarde gebruiken?](https://wiki.groenkennisnet.nl/space/pf01/21856435.md)
- [35. Hoe wordt een fokwaarde berekend?](https://wiki.groenkennisnet.nl/space/pf01/21856440.md)
- [31. Hoe ziet een goed fokdoel er eigenlijk uit?](https://wiki.groenkennisnet.nl/space/pf01/21856445.md)
- [32. Wat is een fokwaarde?](https://wiki.groenkennisnet.nl/space/pf01/21856450.md)
- [33. Welke fokwaarden heeft het stamboek beschikbaar en welke informatiebronnen zijn daarbij gebruikt?](https://wiki.groenkennisnet.nl/space/pf01/21856455.md)
- [8. Hoeveel kans op een vos veulen heb ik bij twee bruine ouders, en hoe werkt dat bij de andere basiskleuren?](https://wiki.groenkennisnet.nl/space/pf01/21856460.md)
- [9. Hoe steekt de vererving van bijzondere kleuren zoals schimmel, valk en palomino in elkaar?](https://wiki.groenkennisnet.nl/space/pf01/21856465.md)
- [7. Hoe vererven de basiskleuren bij paarden?](https://wiki.groenkennisnet.nl/space/pf01/21856470.md)
- [5. De normale verdeling, wat is dat en wat hebben we er aan?](https://wiki.groenkennisnet.nl/space/pf01/21856475.md)
- [6. Het verschil tussen fenotype en genotype, waarom is dat zo belangrijk in de fokkerij?](https://wiki.groenkennisnet.nl/space/pf01/21856480.md)
- [2. Milieu-invloeden versluieren de genetische aanleg, wat valt er allemaal onder milieu-invloeden?](https://wiki.groenkennisnet.nl/space/pf01/21856485.md)
- [3. Het verschil tussen kwalitatieve en kwantitatieve eigenschappen en wat betekent dit voor mij als fokker?](https://wiki.groenkennisnet.nl/space/pf01/21856490.md)
- [4. Allelen, homozygoot, heterozygoot, dominant en recessief, wat betekenen die kreten uit de fokkerijleer?](https://wiki.groenkennisnet.nl/space/pf01/21856495.md)
- [1. Wat is DNA, wat zijn genen en hoe werken die in een paardenlichaam?](https://wiki.groenkennisnet.nl/space/pf01/21856500.md)
- [Fokdieren en selecteren](https://wiki.groenkennisnet.nl/space/pf01/21856506.md)
- [Hengstenkeuze](https://wiki.groenkennisnet.nl/space/pf01/21856510.md)
- [Selecteren op basis van DNA-profielen](https://wiki.groenkennisnet.nl/space/pf01/21856514.md)
- [Klonen](https://wiki.groenkennisnet.nl/space/pf01/21856518.md)
- [Vererving van fokdoelkenmerken](https://wiki.groenkennisnet.nl/space/pf01/21856522.md)
- [Erfelijkheidsgraden](https://wiki.groenkennisnet.nl/space/pf01/21856526.md)
- [Inteelt en kruising, merrielijnen en lijnenteelt](https://wiki.groenkennisnet.nl/space/pf01/21856530.md)
- [Fokdoel en fokwaarden](https://wiki.groenkennisnet.nl/space/pf01/21856534.md)
- [Basisbegrippen fokkerijleer](https://wiki.groenkennisnet.nl/space/pf01/21856538.md)
- [Vererving van kleur en geslacht](https://wiki.groenkennisnet.nl/space/pf01/21856542.md)
- [Leerboek](https://wiki.groenkennisnet.nl/space/pf01/26673202.md)

---
Generated: 2026-09-21T03:53:13.955Z