---
title: "6.2 Impact en handelingsperspectief"
canonical: "https://wiki.groenkennisnet.nl/space/kpikll/529956866/6.2%20Impact%20en%20handelingsperspectief"
format: markdown
---
## Handelingsperspectief 

Boeren kunnen de score op de KPI Energie verbeteren door: 

- energie te besparen
- hernieuwbare energie te produceren
- duurzame energie in te kopen
- de eigen energievraag af te stemmen op de eigen hernieuwbare energieproductie (balancering).

Energiebesparing is een eerste stap om op beide onderdelen van de KPI Energie te verbeteren. Uit diverse onderzoeks- en voorlichtingsprojecten is hiervoor al veel informatie beschikbaar (Agentschap NL, 2012).   
Op het gebied van productie van hernieuwbare energie zijn op landbouwbedrijven al verschillende ontwikkelingen gaande. Vier relevante opties voor de akkerbouw en de melkveehouderij zijn afkomstig van de PPS Energie en Landbouw: 

- Het aanleggen of uitbreiden van zonnepanelen op daken van bedrijfsgebouwen. Hiermee kunnen landbouwbedrijven (deels) voorzien in het eigen stroomverbruik en kan het overschot als groene stroom geleverd worden aan het elektriciteitsnetwerk.
- Het plaatsen van kleine windturbines bij landbouwbedrijven, met name in de melkveehouderij waar dit al enige jaren voorkomt. De opkomst van kleinere windturbines maakt het makkelijker deze energie op het bedrijf toe te passen, in tegenstelling tot grote windturbines die veelal een eigen aansluiting op het elektriciteitsnetwerk vereisen en daarmee losstaan van het landbouwbedrijf.
- Oplossingen die recent vanuit het bedrijfsleven oplossingen ontwikkeld om zonne- en/of windenergie te combineren met accusystemen voor landbouwbedrijven met een aansluiting tot en met 3x 80A. Deze ontwikkeling hangt samen met de mogelijkheden binnen de huidige wet- en regelgeving. De opslagsystemen kunnen daarnaast ook gebruikt worden voor handel op de energiemarkten.
- De balancering van energieproductie en -verbruik op het bedrijf, veelal in combinatie met handel op de energiemarkten (APX- of onbalansmarkt). Dit is vooral interessant voor bedrijven met schakelbaar vermogen, zoals melkkoelers, koelcellen, koeling en ventilatie die niet continu hoeven te draaien en tot op zekere hoogte kunnen worden aangestuurd, bijvoorbeeld wanneer de elektriciteitsprijs laag is.

Potentiële knelpunten zijn: 

1. Gebrek aan alternatieven
  Er is een gebrek aan alternatieven om te komen tot de gewenste volledig hernieuwbare energiegebruik. Dit speelt vooral op het vlak van mechanisatie voor veldwerkzaamheden. Vanuit bijvoorbeeld trekkerfabrikanten zijn er nog weinig opties wanneer eenalternatief voor diesel wordt gezocht. In het geval van elektrische mechanisatie is de aanschafprijs veelal twee tot drie keer zo hoog als die van de dieselaan-gedreven variant. Voor hernieuwbare diesel speelt een vergelijkbaar knelpunt. Deze brandstof is 10 tot 15 cent duurder per liter. Het knelpunt van mechanisatie ligt buiten de invloedssfeer van de agrarisch ondernemer, terwijl het wel onderdeel vormt van de KPI Energie.
2. Netcongestie
  Netcongestie is een ander voorbeeld dat hieronder wordt geschaard. De netcongestie kan aanleg of uitbreiding van zonne-energie of andere vormen van duurzame energie hinderen, omdat er geen energie kan worden geleverd aan het energienet

## Neveneffecten en samenhang met andere doelen 

1. Het effect van maatregelen op basis van andere KPI’s
  Activiteiten of maatregelen die vanuit andere KPI’s invloed hebben op het energiegebruik van een landbouwbedrijf. Bijvoorbeeld het inwerken van stro is positief voor organische stof in de bodem. Het graanstro wordt tijdens de oogst verhakseld en hierna ingewerkt. Het effect op het energiegebruik is een besparing door niet oogsten van stro, maar extra verbruik door het inwerken in de bodem.
2. Inhuur of uitbesteden van werkzaamheden en activiteiten
  Het inhuren van een loonwerker of het uitbesteden van activiteiten aan een derde zorgt ervoor dat het bijbehorende energieverbruik buiten het bedrijf plaatsvindt. Hierdoor wordt het betreffende energieverbruik niet meegenomen binnen de voorgestelde systematiek van de KPI Energie. Naast inhuur van een loonwerker, speelt dit ook voor opslag bij derden en uitbesteden van sorteren of verwerken van producten.
3. Samenwerkingsvormen
  Er bestaan verschillende manieren van samenwerking. Bij samenwerking kan het voorkomen dat de werkzaamheden door slechts één van de partijen worden uitgevoerd. In dat geval doet zich hetzelfde knelpunt voor als bij het uitbesteden van werkzaamheden.
4. De kosten van verduurzaming
  De inkoop van groene elektriciteit (stroom) is veelal gelijk in prijs als reguliere elektriciteitinkoop. Voor de vervanging van fossiele diesel door een duurzamer alternatief als HVO-100 geldt dat HVO 10 tot 15 cent duurder is per liter. In de toekomst kan dit veranderen door de invoering van ETS-2 (EU, 2023). Deze extra brandstofkosten worden niet gedekt door eventuele extra inkomsten uit de verkoop van melk of aardappelen. Hierdoor is er veelal geen financiële ruimte voor dergelijke alternatieven.

Andere manieren om energie te besparen vereisen investeringen, waarvoor voldoende financiële ruimte op het bedrijf nodig is. Dit kan naast eventuele subsidies of belastingvoordelen worden gerealiseerd. Naast deze punten speelt de samenhang met de KPI Broeikasgasemissies een rol. De beide KPI’s zijn nauw met elkaar verbonden. De onderlinge afstemming en een gelijke methodiek voor de KPI is hierbij een belangrijk aandachtspunt.

![Slide5.jpg](media://e659b63e-5b65-44a3-ba08-06966cbd179a)