---
title: "2 - Ammoniak"
canonical: "https://wiki.groenkennisnet.nl/space/kpikll/34537886/2%20-%20Ammoniak"
format: markdown
---
> ℹ️ ## Definitie KPI
> ℹ️
> ℹ️ De KPI brengt de emissie van ammoniak (NH3) in beeld van een bedrijf, in haar geheel of voor de onderdelen stal & opslag en veld (zie kader). De ammoniakemissie kan worden verlaagd door de hoeveelheid stikstof die melkvee opneemt met voer en/of de hoeveelheid stikstof die wordt toegediend aan de bodem te verlagen. Ook kunnen maatregelen worden genomen die de emissie per kg stikstof (emissiefactor stal & opslag en veld) verlagen. In de melkveehouderij worden drie afzonderlijke KPI’s onderscheiden voor de categorieën bedrijf, stal & opslag en veld. De KPI’s voor bedrijf en veld worden per ha uitgedrukt. De KPI stal & opslag kan zowel per grootvee-eenheid (GVE) als per kg fosfaatrecht (P-recht) worden uitgedrukt. De emissie uit staande gewassen wordt niet meegenomen vanwege de grote onzekerheid, met name voor schattingen op bedrijfsniveau[1](https://wiki-groenkennisnet.atlassian.net/wiki/spaces/kpikll/pages/34537886/2+-+Ammoniak#1-De-nationale-emissie-uit-staande-gewassen-ligt-tussen-de-0-en-6-miljoen-kg-NH3-N-per-jaar%2C-met-een-beste-schatting-van-1%2C5-miljoen-kg.-De-NH3-concentratie-in-de-lucht-heeft-een-grote-invloed-op-deze-emissiebron.-Bij-hoge-achtergrondconcentraties-kan-er-zelfs-NH3-opname-door-een-gewas-(negatieve-emissie)-zijn.) (De Ruijter et al., 2013).
## Relatie KPI tot doelen
De KPI’s voor ammoniak zijn direct gerelateerd aan de emissie van bedrijven, uitgedrukt per eenheid oppervlakte, per grootvee eenheid of per kg fosfaatrecht. Een verlaging van de berekende KPI-waarde draagt daarmee bij aan de nationale reductiedoelen voor 1 De nationale emissie uit staande gewassen ligt tussen de 0 en 6 miljoen kg NH3-N per jaar, met een beste schatting van 1,5 miljoen kg. De NH3-concentratie in de lucht heeft een grote ammoniak, mits dezelfde oppervlakte of veestapel in beschouwing wordt genomen. Ammoniak komt vrij uit stallen en mestopslagen, bij aanwending of uitscheiding van mest op grasland op bouwland, en bij de afbraak van gewasresten. Uitgestoten ammoniak komt via depositie onder andere terecht op natuurterreinen waar het de voedselrijkdom verhoogt en bijdraagt aan bodemverzuring. Een gevolg hiervan is dat de diversiteit aan plantensoorten afneemt waarbij ook effecten in de insectenstand en andere fauna optreden.[2](https://wiki-groenkennisnet.atlassian.net/wiki/spaces/kpikll/pages/34537886/2+-+Ammoniak#2-https%3A%2F%2Fwww.rivm.nl%2Fstikstof) Dicht bij de bron is de depositie van ammoniak gemiddeld het hoogst. Zo slaat binnen een afstand van 500 meter van de bron circa 5% van de ammoniak neer. Op grotere afstand van de bron slaat relatief minder stikstof neer omdat ammoniak steeds meer verdunt in de lucht, maar neerslag komt wel in een veel groter gebied neer. Dit zorgt dus voor een grotere totale stikstofdepositie over een uitgestrekter gebied. Binnen een afstand van 250 kilometer van de bron is ongeveer 80% van de ammoniak neergeslagen. Bovenstaande getallen variëren met de weersomstandigheden en het voorkomen van hoge bomen en gebouwen. Daarnaast reageert ammoniak met fijnstofdeeltjes die grotere afstand kunnen afleggen. Naast ammoniak dragen ook stikstofoxiden bij aan stikstofdepositie (CLO, 2025). De Nederlandse landbouw draagt voor ongeveer de helft bij aan de totale stikstofdepositie.
In Nederland zijn in de Wet stikstofreductie en natuurverbetering (Wsn) doelstellingen voor overbelasting met stikstofdepositie opgenomen (RIVM, 2025). In totaal moet op 74% van het stikstofgevoelig areaal in Natura 2000-gebieden de stikstofdepositie in 2035 lager zijn dan de kritische depositiewaarde (KDW). Het door de MCEN[3](https://wiki-groenkennisnet.atlassian.net/wiki/spaces/kpikll/pages/34537886/2+-+Ammoniak#3-https%3A%2F%2Fopen.overheid.nl%2Fdocumenten%2Fbb701504-9dca-454f-bbea-39cffe2d8dfd%2Ffile) voorgestelde maatregelenpakket beoogt voor de landbouw bij te dragen aan een reductiedoel van de ammoniakemissie met 42-46% in 2035 ten opzichte van 2019. In 2019 bedroeg de ammoniakemissie uit de landbouw (exclusief emissies van hobbybedrijven en van mestafzet bij particulieren en op natuurterreinen) ongeveer 108 kiloton. Een reductie van 42-46% levert dan een restemissie van ongeveer 59 tot 63 kiloton NH3 op in 2035. De beoogde reductie voor de periode 2019- 2035 bedraagt 46-50 kiloton NH3. Ten opzichte van het basispad (raming 2030) is de restopgave van het MCEN-doel 15–20 kiloton NH3 in 2035. Een vertaling naar regionale doelen en bedrijfsdoelen is niet gemaakt. Wel stelt MCEN dat een deel van de benodigde reductie wordt behaald door het generieke beleid en een deel via additioneel regionaal maatwerk in onder andere stroken rondom de Natura 2000-gebieden en sleutelgebieden Gelderse Vallei/Veluwe en De Peel (PBL, 2025).
## Meer over deze kpi
> Macro (pagetree)
###### 1 De nationale emissie uit staande gewassen ligt tussen de 0 en 6 miljoen kg NH3-N per jaar, met een beste schatting van 1,5 miljoen kg. De NH3-concentratie in de lucht heeft een grote invloed op deze emissiebron. Bij hoge achtergrondconcentraties kan er zelfs NH3-opname door een gewas (negatieve emissie) zijn.
###### 2 [https://www.rivm.nl/stikstof](https://www.rivm.nl/stikstof)
###### 3 [https://open.overheid.nl/documenten/bb701504-9dca-454f-bbea-39cffe2d8dfd/file](https://open.overheid.nl/documenten/bb701504-9dca-454f-bbea-39cffe2d8dfd/file)