---
title: "13.5: Fokken met impact (2025)"
canonical: "https://wiki.groenkennisnet.nl/space/LFH/301859342/13.5%3A%20Fokken%20met%20impact%20(2025)"
format: markdown
---
Professionele fokkerijorganisaties ontwerpen en voeren een fokprogramma uit, waarbij de cyclus met het stappenplan, dat de basis vormt voor dit leerboek, ook leidend is. Voor fokprogramma’s met een platte structuur kan het handig zijn om bij het ontwerpen vier fasen te onderscheiden, fasen die ook in productieprocessen gebruikt worden: 1) de doelstellingsfase, 2) de ontwerpfase, 3) de uitvoeringsfase en 4) de evaluatiefase. In de onderstaande figuur is de relatie tussen deze fase en de stappen in de fokkerijcyclus uitgewerkt.

![image-20251111-150542.png](media://814c9c9e-a38c-4e07-b7ed-e9f64341600a)

***De doelstellingsfase***

In deze fase moet duidelijk worden onder welke omstandigheden de dieren gehouden worden en welk fokdoel er gehanteerd gaat worden. Dat betekent ook dat er bij zo veel mogelijk fokkers draagvlak moet komen voor het fokdoel. Dat draagvlak kan ontstaan door de wensen voor verbetering van de dieren die er bij hen leven zo goed mogelijk om te zetten in de eisen, de prestaties en de fitheid die er aan de fokdieren gesteld worden. Bij zo’n fokdoel in een fokprogramma met een platte struktuur is het resultaat sterk afhankelijk van de acties van de individuele fokkers. Een gezamenlijk gedragen fokdoel is daarvoor erg belangrijk. Maar om zoveel mogelijk fokkers achter het fokdoel te krijgen kan het handig zijn om ook aan te geven hoeveel ruimte er is om af te wijken van het gezamenlijke fokdoel.

![image-20251111-150625.png](media://4b545ff2-1016-4357-b8b8-2507d7985f35)

***De ontwerpfase***

In deze fase wordt vastgelegd welk registratiesysteem gebruikt gaat worden voor de afstamming, wie welke kenmerken gaat vaststellen en vastleggen, wie de fokwaarden gaat schatten voor de verschillende kenmerken en welke eisen er gesteld worden aan de fokwaarde van de dieren die de volgende generatie mogen leveren. Belangrijke vragen die hier aan de orde moeten komen zijn: 1) is er een goede relatie tussen de kenmerken die we willen of kunnen meten met de eigenschappen die we willen verbeteren? 2) zijn de gewenste kenmerken voldoende erfelijk zodat ze ook met fokkerij verbeterd kunnen worden? en 3) wat is het relatieve belang van alle kenmerken die we willen veranderen?

![image-20251111-150722.png](media://f186550f-1b60-4d72-b635-4d98974c4fe2)

***De uitvoeringsfase***

Om deze fase te laten slagen met een groot aantal fokkers is het belangrijk dat ze goed geschoold zijn en begrijpen hoe ze zelf kunnen bijdragen met hun beslissingen aan het slagen van het fokprogramma. Hun enthousiasme kan gestimuleerd worden met een zorgvuldige deskundige  begeleiding vanuit de organisatie die helpt bij het verzamelen van de gegevens en het selecteren van de fokdieren.

![image-20251111-150817.png](media://55a46376-047c-44aa-a388-c06a9939b0bc)

***De evaluatiefase***

In deze fase is een kritisch jaarverslag van groot belang om draagvlak te houden voor het fokprogramma. Het verslag moet vooral kritisch zijn op twee onderdelen: de genetische vooruitgang voor elk fokdoelkenmerk en de grootte van of de verandering in de genetische variatie. Bij de genetische vooruitgang past een analyse van de gerealiseerde selectie intensiteit, de nauwkeurigheid van de fokwaardeschatting en het generatie interval. Voor de genetische variatie is het belangrijk om vast te stellen hoeveel vaderdieren er gebruikt zijn en of die evenredig vertegenwoordigd zijn als vader van de geboren dieren. In deze fase is het geven van de terugkoppeling aan individuele fokkers van groot belang om draagvlak voor het fokprogramma te behouden: welke resultaten heb jij als fokker dit jaar met jouw dieren behaald?

![image-20251111-150907.png](media://2092a6cc-a543-4406-b77a-3897ea0ab5aa)



> Macro (children)