---
title: "7.4.2\tOptilwoelen"
canonical: "https://wiki.groenkennisnet.nl/space/HGB/923861038/7.4.2%09Optilwoelen"
format: markdown
---
Optilwoelen is één van de drie manieren om te [Woelen](https://wiki.groenkennisnet.nl/space/HGB/922845203/7.4+Woelen). Het is een grondbewerking die verdichtingen opheft door de verdichte laag op te tillen tot het punt dat er breuken in ontstaan. De [Grondbewerkingsbasisbehandelingen](https://wiki.groenkennisnet.nl/space/HGB/923566081/3.+Grondbewerking+bouwblokken) die hier worden gebruikt zijn lossnijden, optillen en laten vallen. Opensnijden, opentrekken en aandrukken kunnen ook gebruikt worden om het resultaat te verbeteren. Deze grondbewerking wordt redelijk vaak toegepast in de [Niet-kerende grondbewerkingsaanpak](https://wiki.groenkennisnet.nl/space/HGB/923467800/4.2+Niet+Kerende+Grondbewerking+regime). Het kan ook worden toegepast in de [Kerende aanpak](https://wiki.groenkennisnet.nl/space/HGB/922255650/4.1+Kerend+regime) en, met beperkte intensiteit, in de [Vastegrond aanpak](https://wiki.groenkennisnet.nl/space/HGB/923631640/4.3+Vaste+grond+regime). Bij een vastegrond aanpak moet optilwoelen maar beperkt losse grond maken om de voordelen van de vastegrond te behouden. Deze grondbewerking kan toegepast worden op alle soorten grond, van zware klei tot grof zand. Het kan worden uitgevoerd met behoud van het gewas, zoals bijvoorbeeld de groenbemester.

Er bestaan twee meest voorkomende typen tanden voor optilwoelen (Figuur 37). De eerste is een tand die recht naar boven tilt. De tweede is een tand die diagonaal naar boven tilt. Deze laatste wordt ook Michel tand genoemd. Bij optilwoelen wordt niet alleen de verdichte laag op getild, maar ook alles wat daar boven ligt. Door deze beweging komen breuken en deels losse grond in de hele bewerkte laag. Hierbij wordt geen grond gemengd.

Optilwoelen heft de verdichting op en zorgt voor een acute verhoging van de porositeit. De nieuwe structuur is vanuit zichzelf niet stabiel. Bodemleven en wortels zijn nodig om te voorkomen dat de verdichting terugkomt.

De voordelen van optilwoelen zijn:

- Verdichting is opgeheven,
- Acute hoge porositeit en lucht/water circulatie,
- Geen menging van de grondlagen,
- Behoud van vegetatie (bijv. groenbemester).

De nadelen zijn:

- Grondbewerking is niet beperkt tot de verdichte laag,
- Grote kans op porositeitsverlies en nieuwe verdichtingen wanneer de losse grondstructuur niet gestabiliseerd wordt door wortels en/of bodemleven.

![7_4_2 Optilwoelen Figuur 37.jpg](media://3af2818c-2d86-4dc2-bef7-4f2d4148eab5)

> ℹ️ **Woelen met MichelTanden en het risico op bodemverdichting**
> ℹ️ 
> ℹ️ Is er een risico om de bodem te verdichten als er gebruik wordt gemaakt van een Michel tand woeler? In de grijze literatuur wordt er op enkele plekken gepleit dat woelen met Michel tanden kan zorgen voor een lokale verdichting. De hypothese is dat tijdens het woelen een gat in de bodem ontstaat waar fijne deeltje silt in kunnen vallen/zinken. Als voldoende deeltjes gevallen zijn zullen ze samen consolideren en compacteren tot een lokale verdichting.
> ℹ️ 
> ℹ️ Dit blijk een fabel te zijn. Er blijkt geen hoger risico van verdichting te zijn met Michel tanden dan met andere tanden. In het veld, in droge omstandigheden en met een schop is het mogelijk om te zien dat enkele kleine bodemdeeltjes vallen tijdens het woelen. Echter, de bodemdeeltjes zijn zo gevarieerd en de hoeveelheden zijn zo klein dat een concentratie van fijne silt deeltjes nog nooit zijn waargenomen. Het idee dat concentratie van fijne silt deeltjes leidt tot een lokale verdichting klopt wel, maar er zijn nog een aantal voorwaardes nodig, zoals gewicht (bijv. zware machine) en water (bijv. drainage problemen).

Bron: 

[1] aangepast van Stokkermans, T. (2023). Beeldbank Agritechnica 2023.

![0Logoveld 2025-2.jpg](media://c11521c8-3bf8-4f59-a33d-9d8fa3e37083)