--- title: "4.3.2\tBeginnen met vastegrond akkerbouw" canonical: "https://wiki.groenkennisnet.nl/space/HGB/923009035/4.3.2%09Beginnen%20met%20vastegrond%20akkerbouw" format: markdown --- De [Vastegrond aanpak](https://wiki.groenkennisnet.nl/space/HGB/923631640/4.3+Vaste+grond+regime) is net als iedere grondbewerkingsaanpak: je moet het leren en dat kost tijd. Het is hierbij raadzaam om voorbereid aan de slag te gaan. Dit geldt zowel voor commerciële bedrijven als voor proefpercelen[1]. Om het vastegrond-systeem te proberen en/of te starten, moet je op zijn minst een goed gedraineerde, goed gestructureerde bodem hebben. Trekkers en landbouwvoertuigen moeten zijn aangepast om verdichting te beperken, of er wordt zelfs gewerkt met vaste rijpaden. Verder moet er zijn nagedacht over nutriënten- en bemestingsmanagement, technische oplossingen voor het beheersen van onkruid, beschikken over een zaaimachine die het zaad en de toekomstige zaailing in biologisch gunstige omstandigheden kan plaatsen, en bovenal tijd en zin hebben om deze percelen regelmatig te observeren. Dit moet minstens een keer per week op kritieke momenten, zoals bij het zaaien. Gedraineerde, goed gestructureerde grond is een eerste vereiste om vastegrond te proberen of ermee te beginnen. Vastegrond is niet in staat om zware verdichting of structuurproblemen in een perceel te overwinnen. Sterker nog, zelfs als het mogelijk is om [Snijwoelen](https://wiki.groenkennisnet.nl/space/HGB/922746943/7.4.3+Snijwoelen) (en in mindere mate [Optilwoelen](https://wiki.groenkennisnet.nl/space/HGB/923861038/7.4.2+Optilwoelen)) te gebruiken terwijl de grond vast blijft, zal de combinatie van deze laatste met sterke wortels en een dynamisch bodemleven een fors verdichte grond niet snel herstructureren. Vastegrond forceren in slechte bodemomstandigheden zal resulteren in gewassen die zich niet goed ontwikkelen. Het is daarom raadzaam om de vastegrond aanpak te starten op grond met een goede drainage en een goede structuur. Om een goede structuur te behouden is het belangrijk om verdichting door trekker- en ander landbouwverkeer te beheersen. Daarom moet het gewicht van elke as en de bandenspanning beheerd worden of zelfs vaste rijpaden worden toegepast. Het beheer van voedingsstoffen is cruciaal voor het succes van vastegrond. Het bewerken van de grond stimuleert bacteriële activiteit. Heel vaak stellen deze bacteriën voedingsstoffen beschikbaar aan de wortels, maar soms maken ze de nutriënten ook onbeschikbaar door ze bijvoorbeeld te binden aan afbrekend stro. In een vaste bodem wordt de intensiteit van de grondbewerking sterk verminderd en verdwijnen de *boost* van [Mineralisatie en Immobilisatie](https://wiki.groenkennisnet.nl/space/HGB/923336763/Bijlage+4+Gewasbehoefte). Hiermee moet rekening worden gehouden bij het beheren van gewassen en het aanpassen van de bemesting. Voor lente- en zomergewassen wordt bemesting bij het zaaien vaak gezien als de optimale oplossing. Om aan deze behoefte te voldoen zijn veel vastegrond zaaimachines uitgerust met bemestingssystemen. Vloeibare meststoffen bieden veel mogelijkheden en precisie. Het beheren van onkruid zonder gebruik te maken van de lostrekken, lossnijden en/of keren [Grondbewerkingsbasishandelingen](https://wiki.groenkennisnet.nl/space/HGB/923566081/3.+Grondbewerking+bouwblokken) beperkt het aantal technische oplossingen dat kan worden toegepast. In feite is het in de vastegrond aanpak onmogelijk om op grote schaal onkruid of een groenbemester te doden door middel van grondbewerking. Tot op heden zijn herbiciden in vastegrond de meest wijdverspreide oplossing voor het beheer van onkruiden. Zonder deze herbiciden is het nu bijna onmogelijk om de vastegrond aanpak toe te passen. Er is echter één positief punt: met vastegrond komt er vaak minder onkruid op. De afwezigheid van een zaaibed betekent namelijk dat hun zaden een ongunstig milieu hebben en minder vaak opkomen. Omdat er geen zaaibed is, moet de zaaimachine de gunstige omgeving creëren die het zaad nodig heeft. Dit is niet eenvoudig en er zijn grote verschillen tussen zaaimachines. Alles te weten komen over [Vastegrondzaaien](https://wiki.groenkennisnet.nl/space/HGB/923598909/7.7.3+Vastegrondzaaien) is een essentiële voorwaarde om te beginnen met de vastegrond aanpak. Dit kan ook een financieel obstakel zijn, aangezien tweedehands zaaimachines zeldzaam zijn en nieuwe apparatuur duur is (tussen €30.000 en €200.000 voor een 3m brede machine). Het is ook mogelijk om een zaaimachine te huren of zelf te bouwen voor budgetten van € 1.000 tot € 10.000 voor een 3 meter breed machine. De Bartsem is het bekendste voorbeeld en houdt in dat je een cultivator ombouwt tot een vastegrondzaaimachine door de beitels te veranderen en een zaaipijp toe te voegen (Figuur 29). Deze moet natuurlijk worden aangesloten op een zaaibaak en doseersysteem. De Bartsem wordt in Frankrijk gebruikt voor het zaaien van groenbemesters omdat hij zuinig en efficiënt is dankzij de tand, die het stro uit de zaadsleuf haalt. Deze tand werkt zo goed dat [sommige boeren hem al 10 jaar gebruiken als hun enige zaaimachine, met werkbreedtes tot 8 meter](https://photos.google.com/share/AF1QipPo8pcHfrTUP3Cl23VqJgEe5YFuA0uLWiBf_wiZkRwiw_B4JA9euzscOlZgMsKjow?pli=1&key=VzFjcHUzWmpvalF2eUVtQnl0UkxPM3RFZ2xOR29R). Bij de overstap naar vastegrondzaaien is het van belang om de percelen regelmatig te observeren. Het is een bekend feit dat de overgang van een kerend of niet-kerend systeem naar vastegrond het gedrag van het perceel verandert. Het is belangrijk om het regelmatig te bezoeken om het te observeren en niet verrast te worden. Het is bijvoorbeeld beter om stikstofhonger in een vroeg stadium te zien dan in een vergevorderd stadium. Dit geeft je onder andere de tijd om adequaat en effectief te reageren. ![4_3_2 Beginnen met vastegrond Figuur 29.jpg](media://85280318-c0f0-44c6-ba42-a367a2f1fce0) Bron:  [1] Derpsch, R. (2014). Why do we need to standardize no-tillage research. *Soil & Tillage Research, 137*, 16–22. [http://www.rolf-derpsch.com/fileadmin/templates/main/downloads/no-tillage-research.pdf](http://www.rolf-derpsch.com/fileadmin/templates/main/downloads/no-tillage-research.pdf) [2] Stokkermans, T. (2022). Interne communicatie voor NPPL Thema 6 Precisie Zaaien in Optimale Bodems. ![0Logoveld 2025-2.jpg](media://4f3c046f-b95e-4dec-a25c-647283f5292e)