---
title: "1. Introductie"
canonical: "https://wiki.groenkennisnet.nl/space/HGB/570490885/1.%20Introductie"
format: markdown
---
> ℹ️ Het Handboek Grondbewerking is ontwikkeld binnen het Kennis op Maat (KoM 22006) Beter Bodembeheer bij de hand (2023-2025) door Wageningen Plant Research, gefinancierd door onderstaande partijen.
> ℹ️ 
> ℹ️ Auteurs zijn Thierry Stokkermans en Ardy Saarloos. 
> ℹ️ 
> ℹ️ Uitvoeringspartners:  BO Akkerbouw, Agrifirm, FarmPlus, Van Iperen, Cosun, AVEBE, LTO, Cumela, HAS Green Academy, AERES Hogeschool.
> ℹ️ 
> ℹ️ Meer infromatie zie: [https://wiki-groenkennisnet.atlassian.net/wiki/spaces/HGB/pages/977895425/Colofon?atlOrigin=eyJpIjoiY2IxZmQxZDEwYTE3NGM2OWJlNWUyZTI5MjFhZDg2YWQiLCJwIjoiYyJ9](https://wiki-groenkennisnet.atlassian.net/wiki/spaces/HGB/pages/977895425/Colofon?atlOrigin=eyJpIjoiY2IxZmQxZDEwYTE3NGM2OWJlNWUyZTI5MjFhZDg2YWQiLCJwIjoiYyJ9)

![WUR_RGB_standard_2021.png](media://353f4e3e-6b77-41d1-ae57-553cb6cf8f14)


**Waarom grondbewerking?**

Gezonde bodems en effectief bodembeheer zijn belangrijke pijlers van een goed functionerend landbouwsysteem. Grondbewerking speelt hierin een centrale rol. Door de juiste bewerking in te zetten kunnen gunstige bodemomstandigheden gecreëerd worden voor de ontwikkeling van het daaropvolgend ingezaaide gewas. Zo kan grondbewerking onder andere bijdragen aan het creëren van een juiste waterhuishouding waardoor water kan worden vastgehouden in droge periodes, maar tegelijkertijd kan worden afgevoerd in periodes van overschot.

Bovendien kan de juiste bodembewerking bijdragen aan onkruid- en ziektebestrijding. Afhankelijk van het type grondbewerking kunnen onder andere onkruiden, gewasresten en ziektekiemen ondergewerkt worden (Figuur 1). Hierdoor wordt voorkomen dat deze voor een ziektedruk of competitie zorgen, met een betere gewasontwikkeling tot gevolg. Hierin bestaat echter vaak een compromis: een intensieve grondbewerking zorgt voor een verlaagde ziekte- en onkruiddruk, maar deze intensieve grondbewerking kan een negatieve invloed hebben op de gevoeligheid voor bodemverdichting, bodemleven en insporing. Andersom geldt ook: een minder intensieve grondbewerking kan zorgen voor meer draagkracht voor landbouwmachines, maar kan leiden tot een verhoogde ziekte- en onkruiddruk.

**Doel en reikwijdte**

Dit handboek heeft als doel om de beschikbare kennis over het effect van grondbewerking op landbouwbodems te bundelen. Dit gebeurt op basis van de PPS Beter Bodembeheer en zal veelvuldig worden aangevuld door bestaande wetenschappelijke literatuur. Hiermee probeert het handboek een vertaalslag te maken waardoor wetenschappelijke kennis beter ingezet kan worden in de praktijk.

Het handboek biedt hierbij slechts een overzicht van de op het moment van schrijven beschikbare kennis. Hoewel er veel onderzoek wordt gedaan en er steeds meer kennis en begrip ontstaat over landbouwbodems, zijn er ook nog steeds een hoop onzekerheden. In zekere zin zijn landbouwbodems een zwarte doos waarin processen plaatsvinden die wel bijgestuurd worden, maar niet worden gecontroleerd.

Daarom zal dit handboek geen vergelijking maken welke grondbewerking beter is dan de ander, maar zal het enkel de feiten zoals deze op het moment van schrijven bekend zijn presenteren. Zodoende biedt het handboek de mogelijkheid aan agrariërs om te onderzoeken welke grondbewerking geschikt is voor zijn of haar bedrijf. Ieder agrarisch bedrijf heeft echter zijn eigen verhaal, met zijn eigen land, machinepark, bouwplan en grondbewerkingscultuur. Uiteindelijk zal iedere agrariër zelf moeten beslissen welke grondbewerking voor de omstandigheden ter plaatse het meest geschikt is.

Bovendien biedt het handboek een overzicht voor niet-agrariërs van alle facetten waar grondbewerking invloed op heeft. Vanwege de complexiteit van grondbewerking zullen begrippen en handelingen op een laagdrempelige manier omschreven worden, zodat het handboek ook interessant is voor lezers met minder ervaring met grondbewerking.

**Leeswijzer**

Dit handboek is opgedeeld in 9 hoofdstukken. De eerste hoofdstukken geven een omschrijving op systeemniveau, de volgende hoofdstukken gaan verder hierop in. Het eerste hoofdstuk dient als algemene inleiding. In hoofdstuk twee worden de factoren die van invloed zijn op de keuze voor een type grondbewerking omschreven. In hoofdstuk 3 worden verschillende basishandelingen omschreven waaruit alle types grondbewerking bestaan. Hoofdstuk 4 geeft een omschrijving van drie verschillende grondbewerkingsaanpakken; kerende grondbewerking, niet-kerende grondbewerking en een vastegrond aanpak. Hoofdstuk 5 gaat over grondbewerkingsintensiteit en hoe deze aspect te benaderen. Hoofdstuk 6 introduceert het concept van grondbewerking systeem en het feit dat ieder boerderij zijn eigen systeem heeft. Hoofdstuk 7 legt de verschillende grondbewerking uit en hoofdstuk 8 presenteert enkele grondbewerkingsmachines. In hoofdstuk 9 worden verschillende casussen en mogelijke oplossingen uitgelegd.

![1 Introductie Figuur 1.jpg](media://bde8330e-fc9e-4bf0-8c60-1a901ef602e7)

Bron:

[1] Cumela (2024), fotobank Cumela Branchorganisatie voor groen, grond en infra.

![Logoveld 2025-2.jpg](media://7f5925e5-a5ae-4dfd-9158-d9d24d44fcf0)