--- title: "6.2. Ontwikkeling biologisch: aanbod - vraag" canonical: "https://wiki.groenkennisnet.nl/space/BB/11862278/6.2.%20Ontwikkeling%20biologisch%3A%20aanbod%20-%20vraag" format: markdown --- ## **6.2.1 ontwikkeling biologisch areaal en aantal bedrijven** De biologische landbouw groeit, zowel in aantal bedrijven als in biologisch beteeld areaal (gecertificeerd en in omschakeling). Die groei is er vooral vanaf 2015. Door de jaren is het beeld wel verschillend. **ontwikkeling 2015 - 2024** | | | | | | | | | | | | | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | | | **2016** | **2017** | **2018** | **2019** | **2020** | **2021** | **2022** | **2023** | **2024** | **2025** | | ha. bio | 61,765 | 69.516 | 71,351 | 75,205 | 79.664 | 83.356 | 86.425 | 93.215 | 97.238 | 102.538 | | Bedrijven bio | 1.831 | 1.930 | 2.010 | 2.076 | 2.115 | 2.208 | 2.249 | 2.264 | 2266 | 2283 | | % areaal bio | 3,3 | 3,4 | 4,0 | 4,2 | 4,2 | 4,6 | 4,8 | 5,2 | 5,4 | 5,7 | | % areaal bio EU | 6,2 | 7,0 | 7,7 | 8,5 | 9,2 | 9,6 | 10,4 | 10,9 | 11,1 | | ha. bio: inclusief ha. in omschakeling Bedrijven bio: inclusief bedrijven in omschakeling. % areaal: areaal Bio (inclusief ha. in omschakeling) van landbouw-areaal totaal. Bron: trendrapporten Bionext Cijfers Bionext trendrapporten, SKAL, FIBL - Het **biologisch beteeld areaal** schommelde lange tijd tussen de ruim 50.000 en 55.000 ha. (inclusief areaal in omschakeling), maar groeit sinds 2015 aanmerkelijk. Eind **2025 **is het bio-areaal gegroeid tot 102.538 ha. (incl. in omschakeling). Het percentage bio van het totale areaal landbouw in Nederland groeide van 3,1% in 2015 tot 5,7% in 2025 (incl. in omschakeling). Van 2022 op 2023 was er een toename van 9,5% ! Van 2023 op 2024 was de groei 4,7% (alleen gecertificeerd) en van 2024 op 2025 4,3 (totaal).. - In **2024** was het areaal biologisch (zonder areaal in omschakeling) 91.527 ha. Daarmee kwam het gecertificeerd areaal ook zonder land in omschakeling uit op 5,1%. De grens van 5% is dus sinds 2024 definitief gepasseerd ! - in **2024** was 73% van het bio-areaal grasland, 19% akkerland, 4% tuinbouw en 4% groenvoedergewassen. 77% van het bio-areaal wordt dus **benut voor de dierlijke sectore**n, met name melkvee. - Ook het **aantal bedrijven** is gegroeid, van 1.801 in 2015 tot 2283 in **2025** (incl. in omschakeling).  Die groei was onstuimig in de jaren 2015 - 2018, maar vlakt daarna af. Dit weerspiegelt zich ook in het** aantal omschakelaars**. Percentueel groeit het areaal sneller dan het aantal bedrijven. In **2025** waren er 106 bedrijven in omschakeling (een groei van 17,6% t.o.v. 2024). - Dit laat zien dat de groei vooral zit in **uitbreiding** van al bestaande bedrijven; een tendens die al vanaf 2017 zichtbaar is. De groei zat dus **ook in de schaal **van de bedrijven. Bio-bedrijven zijn gemiddeld iets groter dan gangbare: destijds 36 ha., tegenover gangbaar 32 ha. (SKAL). In 2023 was een bio-bedrijf al gemiddeld 41 ha. (SKAL). - Tot 2018 zat de groei vooral in de **dierlijke **bedrijfstakken, vanaf 2018 vooral in de **plantaardige**. Niettemin is 73% van het biologisch areaal grasland voor de dierlijke productie (2024). In 2015 was het aandeel grasland nog zo’n 70%. ![Areaal biologische landbouw tbv Wiki (002)-20250529-114200.png](media://c9430050-a46f-41ef-824b-5f6ccb7987b9) - er zijn verschillen per **deelsector**: de laatste jaren is het aantal melkvee- en varkensbedrijven redelijk stabiel; het aantal schapen-, geiten- en pluimveebedrijven daalt geleidelijk. Maar let wel: dit zegt niets over het areaal en de grootte van deze bedrijven. In alle jaren is er steeds ook verlies van bio-grond en bio-bedrijven geweest. De cijfers hierboven laten de **netto** toename zien. Het CBS brengt het groeipatroon mooi in beeld: ![beeld Verandering biologisch landbouwareaal 01 2023-20240121-140906.jpg](media://39b0a2ed-3caf-48e8-8a1c-8ec323978dec) Nederland heeft binnen de EU een **relatief klein aandeel biologische landbouw**, met 5,1% in 2024 (alleen gecertificeerd). In de EU als geheel was dit in 2024 11,1% (gecertificeerd). 10 EU-landen komen boven de 10%. Percentueel is Oostenrijk koploper (25,5%), in aantal ha. staan Spanje, Frankrijk en Italië bovenaan. Gezien het relatief lage percentage bio in Nederland, de sterk groeiende vraag en het overheidsdoel van 15% bio-landbouw in 2030 lijkt er volop** ruimte voor verdere groei**. Om het overheidsdoel te halen moet er vanaf 2023 tot 2030 jaarlijks gemiddeld 26.000 ha. netto bijkomen. Heel veel gezien het groeipatroon in de afgelopen jaren. ## **ontwikkeling biologisch-dynamische landbouw** Van het totaal areaal biologisch (incl. omschakeling) is in **2024** 9,8 % **biologisch-dynamisch.** Dit percentage is sinds 2023 redelijk constant. . Het **areaal biodynamische landbouw** is berekend over de afgelopen tien jaar t.m. 2022 met 81% gestegen van 5.150 tot 9.471 hectare (inclusief in omschakeling naar BD), maar in 2023 zien we een kleine daling, naar 9446 ha. In 2024 is er weer een kleine groei, naar 9576 ha.). Deze groei is relatief minder snel dan die van totaal bio (SKAL-gecertificeerd met + zonder BD certificaat), nl. + 1% resp. + 4,7%. Het **aantal biodynamische bedrijven** (inclusief omschakelende bedrijven) nam in diezelfde periode toe van 120 naar 156 (2022), maar daalde in 2023 naar 147. In 2024 blijft dit aantal gelijk. De gemiddelde bedrijfsgrootte nam toe van 44,9 hectare in 2011 tot 60,7 hectare in 2022 en 65 ha. in 2023 en 2024. Ondanks stagnerende groei worden de bedrijven dus groter, een trend die we in de hele bio-landbouw zien. De stagnerende groei komt vooral doordat zich minder nieuwe toetreders meldden. De onzekere marktsituatie kan daar oorzaak van zijn. Opvallend gegeven is dat 34 van de 147 BD-bedrijven een zorgbedrijf is. Wereldwijd zijn er in 2022 7087 Demeter gecertificeerde boerderijen op 255.051 hectare in 65 landen (+12% t.o.v. 2021). In 2024 zijn er 7081 bedrijven op 267.885 ha. in 58 landen, een beperkte groei t.o.v. 2023. Hiervan zijn de meeste, 42%, in Duitsland. (cijfers: Demeter monitor) ## **ontwikkeling biologische landbouw Vlaanderen** In Vlaanderen is het aandeel biologische landbouw met 1,6% van het landbouwareaal (2023) relatief klein. Er zit wel de groei In: ten opzichte van 2020 is het aantal bedrijven in 2020 gegroeid met 5% en het areaal met 8%. In 2024 is de mijlpaal van 10.000 ha. gehaald: 10.237 ha., + 2,5%. Het aandeel bio binnen het totale landbouw-areaal bleef staan op 2,9%. Er waren in 2024 634 bio-bedrijven in Vlaanderen (waarvan 11 ook BD. Ook de consumptie van bio-producten groeide tot 2020 met 4%, naar een marktaandeel van 2,6%. Sinds 2020 is er echter nauwelijks groei. In 2024 bedroeg de totale consumptie van bio-producten € 601 mln., 3,1% van de totale consumptie van voedingsmiddelen. Het beeld van de bio-landbouw in heel België is veel gunstiger: 7,4% van het areaal was in 2021 bio. 90 % van het bio-areaal bevindt zich echter in Wallonië. In Wallonië is 15,5% van het aantal landbouwbedrijven biologisch (12,4% van het areaal), tegenover slechts 3% in Vlaanderen. Het verschil wordt in verband gebracht met met de geringe verstedelijking en meer ruimte voor (biologische) landbouw in Wallonië. België heeft geen eigen organisatie voor de certificering van **BD-bedrijven**. De (Nederlandse) stichting Demeter voert deze taak ook uit in Vlaanderen. In 2024 waren 11 bedrijven aangesloten. > ℹ️ ## **Verdieping ontwikkeling areaal en bedrijve**n > ℹ️ > ℹ️ De **basiscijfers **over de ontwikkeling van de biologische landbouw zijn jaarlijks te vinden in de trendrapporten van Bionext: [https://bionext.nl/kenniscentrum/publicaties#trendrapporten](https://bionext.nl/kenniscentrum/publicaties#trendrapporten) Het laatst beschikbare trendrapport is [Trendrapport 2025 ](https://bionext.nl/nieuws/trendrapport-2025-brengt-biologische-sector-in-kaart-biologische-omzet-passeert-2-miljard-in-nederland). > ℹ️ > ℹ️ De ontwikkeling van de **biologisch-dynamische landbouw** wordt bijgehouden in de Demeter monitor: [https://stichtingdemeter.nl/nieuws/demeter-monitor/](https://stichtingdemeter.nl/nieuws/demeter-monitor/) . De laatst beschikbare monitor is [Demeter monitor 2024](https://stichtingdemeter.nl/wp-content/uploads/2024/09/4019-Monitor-1924-24-LR.pdf) (met terugblik op 100 jaar BD-landbouw). > ℹ️ > ℹ️ Voor de ontwikkeling van de bio-landbouw in **Vlaanderen** in 2021 en voorgaande jaren zie [De biologische landbouw Vlaanderen in 2021](https://landbouwcijfers.vlaanderen.be/de-biologische-landbouw-2021) en [biologische landbouw Vlaanderen in 2023](https://publicaties.vlaanderen.be/view-file/69246), [https://landbouwcijfers.vlaanderen.be/de-biologische-productie-en-consumptie-2024](https://landbouwcijfers.vlaanderen.be/de-biologische-productie-en-consumptie-2024). > ℹ️ ## **ontwikkeling Europa en internationaal** > ℹ️ > ℹ️ In de **Europese unie** werd in 2023 17,7 mln. ha. biologisch geteeld, op 10,9% van het totale landbouwareaal in de EU. Dat betekent een groei van 3,6 % t.o.v. 2022. Spanje had in 2023 het grootste biologisch areaal, 3,0 mln. ha.; in voorgaande jaren was dat steeds Frankrijk. 16 EU-landen zitten met hun biologisch areaal al boven de 10% (Nederland hoort daar duidelijk niet bij). > ℹ️ > ℹ️ Zie voor recente cijfers [https://read.organicseurope.bio/?publication=ifoam-organics-europe-annual-report-2023](https://read.organicseurope.bio/?publication=ifoam-organics-europe-annual-report-2023) en [The World of Organic Agriculture 2025 van FIBL](https://www.fibl.org/fileadmin/documents/shop/1797-organic-world-2025.pdf). |In the World of Organic Agriculture vind je ook cijfers over biologische landbouw buiten Europa. ## **6.2.2 ontwikkeling afzet biologisch** ![afbeelding-20250528-130930.png](media://3c705df2-3215-4448-b441-f816fcf407d8) Ook de **omzet van bio-producten groeit** in de jaren tot 2022 flink. Tussen 2006 en 2016 verdrievoudigde de omzet van biologische producten.  Deze groei zet zich voort in 2019. Er is in die tijd forse groei in de bio-afzet van de discounters, bedrijfswinkels en on-line. 2020 liet daardoor een sterke groei zien, mede als effect van de corona-crisis (deels het effect van meer thuis koken, te zien bij alle supermarkten, maar ook door meer belangstelling voor gezonde voeding). In 2021 was de totale omzet van de supermarkten en speciaalzaken weer met 2% gedaald, maar groeide het aandeel bio nog met 0,5%. In **2022** doet zich een **kentering** voor. In dat jaar is de inflatie met gemiddeld 10% hoog en wijken consumenten weer vaker uit naar gangbare producten. Er is nog groei (in omzet), maar deze is lager dan de groei in het reguliere circuit (supermarkten). De groei in omzet (in €) maskeert een lichte daling in volume verkochte producten. In **2023** heeft de **groei zich weer hersteld**. Ondanks de opnieuw hoge inflatie op levensmiddelen (12,1%) groeide de omzet van bio in de supermarkten stevig, met + 14,5%. Het marktaandeel bio in de supermarkten steeg naar 3,5%, het aandeel bio in de totale omzet levensmiddelen naar 4,6%. Deze groei zet zich voort in **2024 en 2025.** De omzetgroei van het bio-aandeel in de supermarkten was 9,6%, in 2025 9,8%. De omzetgroei van de bio-speciaalzaken was in 2024 14,6%, in 2025 7,8%. Beiden hogere cijfers dan de inflatie (alleen levensmiddelen 1,9% in 2024, 4% in 2025), dus een absolute stijging. Overall lijkt het **marktaandeel** van bio producten de laatste jaren echter te stabiliseren op zo’n 3% (N.b. relatief, als %; totale omzet groeit wel). Ook het marktaandeel van andere duurzaamheidslabels, zoals PlanetProof en 2-3 sterren, stabiliseert (op rond 19% in totaal).  W.b. volume en omzetgroei lopen de **supermarkten** voorop. In 2018 was de groei van de omzet biologisch hier 8,2%, in 2020 12,9% in 2023 14,5%. Opvallend groot (en groeiend) is het aandeel eieren in de bio-afzet van de supermarkten: bijna 19% van de totale afzet in 2024. Ook AGF en zuivel zijn relatief groot, met ruim 6 en 4%. De groei in vlees en vleeswaren was in 2024 echter heel klein. In 2022 daalde de afzet van bio binnen de supermarkten licht naar 3,2%, 3,7% in **2024**. Het aandeel bio in de totale retail was in 2022 4,4%, in 2023 . In 2020 werd 78,7% van de omzet in bio door de supermarkten gerealiseerd, in **2024** 73,7. Het aandeel van de biologische speciaalzaken was in 2024 26,3%. Er is dus een herstel gaande van de positie van de bio-seciaalzaken. Dat blijkt ook uit het hogere groeicijfer hierboven. In deze cijfers zijn de **discounters** Aldi en Lidl niet meegerekend. Deze discounters zetten in thuisland Duitsland fors in op biologisch (Aldi claimt in Duitsland een aandeel van 26% biologisch in het totaal assortiment); dat vertaalt zich ook naar Nederland. Cijfers hierover zijn echter niet kenbaar gemaakt. De **biologische speciaalzaken** omvatten ook de 'bio-supers' Ekoplaza en Odin (een derde van de winkels). Hun aandeel in de totale afzet van bio is de afgelopen jaren redelijk stabiel en recent zelfs stijgend (zie boven). Zij  voeren een veel breder assortiment (5.000 a 9.000 bio-producten, tegenover 50 a 1.000 in de supermarkten en discounters). Vooral de klanten die echt voor bio kiezen (de 'Heavy bio buyers') weten de speciaalzaken te vinden.  **In vergelijking met andere EU-landen** blijft het aandeel bio in de afzet detailhandel klein, net als dat van het areaal bio (zie hiervoor). De totale afzet detailhandel in bio in de EU was in 2021 € 46,7 mlrd., in 2022 al 53 mlrd., 54,7 mlrd. in **2024**. De grootste bio-afzet was in Duitsland, gevolgd door Frankrijk en Zwitserland; dit zijn voor Nederland belangrijke exportlanden. Relatief (in aandeel van afzet totaal) geven de Zwitsers, Denen en Oostenrijkers het meeste uit aan bio-producten. (cijfers: FIBL en trendrapport). ### **groeiverwachtingen** Bionext verwachtte op grond van de cijfers 2018 voor de komende 5 jaar opnieuw een verdubbeling van de omzet biologisch. Een marktaandeel van rond de 10% leek toen bij voortzetting van de ontwikkeling t.m. 2018 rond 2025 haalbaar.  Deze groei is niet gerealiseerd, maar de voortgaande geleidelijke groei, ook in 2023 en 2024, rechtvaardigt wel de verwachting van verdere groei in de komende jaren. In 2020 heeft de Europese Commissie in de **Green Deal** het doel vastgelegd om in 2030 op 25% biologische landbouw uit te komen (in de hele EU, niet per land). Dat kan alleen lukken als de afzet van biologische producten ook op dat aandeel uit gaat komen. Dat is nog een heel grote opgave. In lijn met de Green Deal heeft de Nederlandse regering in december 2022 het **Actieplan** groei van biologische productie en consumptie uitgebracht. Hierin legt de regering een  **stimuleringsbeleid **vast, gericht op zowel het aanbod als de vraag. Het Actieplan stelt een ambitieus doel: naar 15% biologisch areaal in 2030 ! De vraag is daarin leidend: meer afzet van bio moet de groei mogelijk maken. Daarop zet het stimuleringsbeleid in. Dit wettigt de verwachting van een verdere groei in de komende 10 jaar. De groei van de afzet in Europa (zie boven) toont bovendien groei in **exportkansen**. > ℹ️ ## **verdieping Markt en omgeving** > ℹ️ > ℹ️ Voor alle trendrapporten zie [kenniscentrum Bionext](https://bionext.nl/kenniscentrum/publicaties) . > ℹ️ > ℹ️ Heel veel informatie over de ontwikkeling van de bio-landbouw en -markt is ook te vinden in de [Monitor actieplan ‘Groei van biologische productie en consumptie'](https://www.staatvanbiologisch.nl/) . Deze monitor brengt de voortgang in beeld van het Actieplan [https://groenkennisnet.nl/zoeken/resultaat/groei-van-biologische-productie-en-consumptie-:-actieplan?id=1187732](https://groenkennisnet.nl/zoeken/resultaat/groei-van-biologische-productie-en-consumptie-:-actieplan?id=1187732) waarmee de overheid de groei van de bio-landbouw en de bio-markt wil bevorderen, in verband met de Europese doelstelling in de 'Green Deal’: naar 25% bio in 2030 in de hele EU ! Voor Nederland is dit doel op 15% gesteld. Dat kan niet zonder een aanzienlijke uitbreiding van de markt en de afzet van bio-producten. > ℹ️ > ℹ️ Omdat het marktaandeel van bio-producten al een aantal jaren stabiliseert op zo’n 3% is bevordering van de afzet zeker nodig: [https://www.biojournaal.nl/article/9730141/marktaandeel-voedselproducten-met-biologisch-keurmerk-stabiliseert-rond-3/?utm_medium=email](https://www.biojournaal.nl/article/9730141/marktaandeel-voedselproducten-met-biologisch-keurmerk-stabiliseert-rond-3/?utm_medium=email). > ℹ️ > ℹ️ Een optimistisch beeld van de groeimogelijkheden van de bio-sector: [https://www.nieuweoogst.nl/nieuws/2024/01/12/biologische-landbouw-in-de-startblokken-voor-snelle-groei](https://www.nieuweoogst.nl/nieuws/2024/01/12/biologische-landbouw-in-de-startblokken-voor-snelle-groei) . > ℹ️ > ℹ️ In **Vlaanderen** is de afzet van bio in 2023 behoorlijk gegroeid. Daardoor is het al lang bestaande verschil tussen Vlaanderen en Wallonië kleiner geworden. [https://www.biojournaal.nl/article/9633243/vlaamse-bioconsumptie-13-in-2023/?utm_medium=email](https://www.biojournaal.nl/article/9633243/vlaamse-bioconsumptie-13-in-2023/?utm_medium=email) > ℹ️ > ℹ️ #### **ontwikkeling markt ** > ℹ️ > ℹ️ Om de plaats van de bio-markt in de hele voedingsmarkt in Nederland te zien: [Wie voedt Nederland ?](https://www.agrimatie.nl/NieuwsDetail.aspx?subpubID=2525&itemid=7621) > ℹ️ Het [Actieplan Groei van biologische productie en consumptie](https://open.overheid.nl/documenten/ronl-6277f4410e0fc069da7de8ae8d2d8dae55b632b4/pdf) vind je hier (zie ook hierboven bij de Monitor). > ℹ️ > ℹ️ #### **afzet in de korte ke**t**en** > ℹ️ > ℹ️ Buiten de cijfers hierboven valt de afzet in de korte keten, dus de afzet direct vanaf het bedrijf naar de consument, of met slechts één tussenschakel. Denk aan een boerderij-winkel, een tappunt voor verse boerderij-melk e.d.. De afzet in de korte keten is groeiend, vooral ook in de bio-sector. In 2023 had zo’n 16% van alle bedrijven (meeste gangbaar) een deel van zijn afzet via de korte keten, tegenover 40% van alleen de bio-bedrijven. Dit aandeel is groeiend; de omzet via de korte keten groeit eveneens. Voor bio-bedrijven biedt dit marktkansen. [https://www.biojournaal.nl/article/9683121/monitor-korte-ketens-2023-boer-verkoopt-producten-steeds-vaker-zelf/?utm_medium=email](https://www.biojournaal.nl/article/9683121/monitor-korte-ketens-2023-boer-verkoopt-producten-steeds-vaker-zelf/?utm_medium=email)