---
title: "4.2 Bodemleven in het veld waarnemen"
canonical: "https://wiki.groenkennisnet.nl/space/BB/1040023553/4.2%20Bodemleven%20in%20het%20veld%20waarnemen"
format: markdown
---
**Introductie:**  
Alleen al met je eigen ogen kan je al veel kenmerken van de bodem en de bodembiologie bekijken. Ten eerste hoe de bodem er uit ziet: welke vegetatie staat er, hoe zien de gewassen of de natuurlijke vegetatie eruit? Is er sprake van veel onkruid, zo ja welke? Zelfs aan de planten kan je aflezen hoe het met de bodemkwaliteit staat. Soms groeien planten minder goed. Dit kan dan bijvoorbeeld liggen aan een verdichte ondergrond, of een minder goede bodemvruchtbaarheid.

**Methode:**  
De volgende stap om een goede visuele beoordeling te doen, is door met een spade een gat in de grond te graven (Figuur 11). Dit geeft een goed beeld van de grondsoort, de aanwezig organische stof, waar de teeltlaag overgaat in een andere grondsoort en of er sprake is van een verstorende laag. Ook kan je soms goed zien hoe de plantenwortels groeien, en of er bijvoorbeeld gangen van wormen of andere bodemorganismen aanwezig zijn ([Figuur 14 in paragraaf 4.3.1.1](https://wiki.groenkennisnet.nl/space/BBB/1039400966/4.3.1.1+Profielkuil+beoordelen)). Ook zijn sommige larven van kevers, muggen of vliegen in de bodem te herkennen (voorbeeld Engerling Figuur 12). Het is raadzaam om de bodem op een aantal verschillende plekken op deze manier te onderzoeken, zodat je ook inzage krijgt in de lokale variatie binnen een perceel. Ook kan het verstandig zijn om gedurende het groeiseizoen eens wat planten op te graven en goed naar de wortels te kijken. Zie je vreemde afwijkende zaken aan het wortelstelsel, raadpleeg dan eens een adviseur of de verschillende websites met foto’s, om te achterhalen wat er aan de hand kan zijn. Daarnaast is het raadzaam om visuele beoordeling gedurende het hele jaar uit te voeren, want ook dit levert betere kennis op over de bodemgesteldheid van je perceel.

Als toevoeging aan de “visuele” beoordeling kan je de bodem natuurlijk ook ruiken. Deze waarneming is misschien nog wel lastiger en minder objectief dan de visuele beoordeling, maar als de bodemlucht ruikt naar “bos” is dit vaak een teken van een gezonde bodem, en wanneer er sprake is van een zurige geur is dit vaak een teken dat er wat met de bodem aan de hand is. Dit laatste kan bijvoorbeeld een indicatie zijn dat de vertering van ingewerkte gewasresten of organische materiaal onvoldoende verloopt.

**Interpretatie:**  
In akkerbouwsystemen is de aan- of afwezigheid van onkruiden vaak minder relevant, maar ook aan de randen van de percelen kan je kijken hoe de bermen en eventueel aanwezige afwateringsgreppels of sloten er op het oog uit zien. Ook plekken waar sprake is van extreme droogte of juist nattigheid geven indicaties van bodemproblemen. Daarnaast kan je kijken of er grotere bodemdieren, zoals wormen, muizen of mollen actief zijn in het perceel. Binnen de akkerbouw zorgen de laatste twee al gauw voor problemen, maar bedenk ook dat zowel wormen als de andere bodemdieren ook nuttig zijn voor de bodem, want ze zorgen met hun graafactiviteiten onder andere voor betere doorluchting. Als de planten(wortels) niet goed groeien, en je zelf geen reden kunt vinden, dan is het vaak nodig om aanvullend bodem- of gewasonderzoek te doen.

![P1000275.JPG](media://d19e2065-9530-4618-9007-4c62ac1d233d)

 

![20210529_110159engerlingFroukje.jpg](media://108eab1d-979d-4464-a6f8-db466aa3d909)

![0Logoveld 2025-2.jpg](media://1c5a5e1b-d95a-4a21-b5a2-8db077c1ab46)